Region
Program wspierający lokalne społeczności w zbieraniu, opowiadaniu i zachowywaniu ich historii.
Wywołane Historie to program, w którym wsłuchujemy się w głos lokalnej społeczności: w pragnienie podzielenia się opowieściami, wspomnieniami, fotografiami, impresjami zasłyszanymi od rodziców i dziadków. Tak powstają archiwa społeczne – z oddolnej inicjatywy mieszkańców, z ich woli i potrzeby. Oni dostarczają opowieści, my wiedzę i narzędzia, wsparcie fachowe w zakresie zakładania i prowadzenia takiego archiwum.
Aby nie dać uciec złapanym historiom i nie pogubić przywołanych obrazów, utrwalamy je w formie wystaw, książek lub filmów. Inicjujemy działania mające na celu zachowanie pamięci o miejscach i ludziach ważnych dla danych społeczności. Współdziałamy z ekspertami i artystami, którzy wzmacniają naszą wspólną pracę. Współpracujemy z Centrum Archiwistyki Społecznej w zakresie szkoleń i warsztatów dotyczących digitalizowania zbiorów i tworzenia lokalnych archiwów społecznych. Razem ze Stowarzyszeniem Badawczo-Animacyjnym Flâneur w Warszawie rozwijamy również Otwarty Atlas dla zachowania powojennych mozaik, rzeźb i polichromii.
Wywołane Historie za każdym razem działają inaczej – dopasowujemy się do oczekiwań i pomysłów społeczności, która zaprosiła nas do współpracy. Niczego nie narzucamy, tylko wspieramy i podsuwamy rozwiązania.
Zapraszamy do kontaktu stowarzyszenia, instytucje kultury, placówki edukacyjne oraz osoby prywatne, by wspólnie wywoływać lokalne historie i przywracać je współczesnym odbiorcom.
kontakt: wywolane@mik.krakow.pl
PROJEKTY
2026 – obecnie | Czorsztyn: „Osada Czorsztyn – historia powraca”
- Wydarzenie: Piknik Rodzinny z Latawcem (27 września 2026 r.) – spotkanie w Osadzie Czorsztyn połączone z ogłoszeniem wyników konkursu na najpiękniejszy latawiec. Szczegóły wkrótce.
- Wystawa plenerowa: „Osada Czorsztyn – historia powraca” – plenerowa ekspozycja w Osadzie Czorsztyn, przedstawiająca historię powstania skansenu na półwyspie Stylchyn. Premiera wystawy: 27 września 2026 r.
- Plany na przyszłość: kontynuacja współpracy z właścicielem obiektu (Osada 2.0 / IMS Budownictwo) przy działaniach dokumentacyjnych oraz projektach przywracających pamięć o dawnym Czorsztynie.
2024–2025 | Łysa Góra: „Ceramiczna rewolucja”
- Reportaż: Ceramiczna rewolucja – film dokumentalny przybliżający historię Spółdzielni „Kamionka” z Łysej Góry, będącej jednym z najważniejszych fenomenów polskiego designu PRL-u. Opowiada o sukcesie łysogórskiej ceramiki, przemianach w sztuce ludowej oraz unikalnych mozaikach tworzonych przez wybitnych artystów. Opowieści świadków historii i materiały archiwalne łączą się tu z bliskimi ujęciami ceramicznych detali. Dokument stanowi hołd dla tego dziedzictwa oraz głos w walce o jego ocalenie od zapomnienia.
Czas trwania: 63 min
Scenariusz i reżyseria: Dominika Mietelska-Jarecka
Współpraca: Karolina Fidyk
Zdjęcia i montaż: Jeremi Dobrzański
Muzyka: Justyna Stasiowska
- Pokazy: w 2025 r. odbyło się blisko 40 pokazów filmu w całej Polsce (m.in. w Szczecinie, Warszawie, Łodzi, Tarnowie, Brzesku czy Muszynie), w których wzięło udział niemal 2000 osób. Większości pokazów towarzyszyły spotkania z twórczyniami filmu oraz dyskusje o ochronie i przyszłości dekoracji ceramicznych w Polsce.
- Media społecznościowe: @ceramika_lysagora – profil na Instagramie poświęcony ceramice architektonicznej i łysogórskim mozaikom.
2022–2023 | Jaszczurowa: „Cztery kilometry historii”
- Cykl warsztatów: sześciomiesięczny projekt edukacyjny dla uczniów Szkoły Podstawowej w Jaszczurowej. W ramach zajęć prowadzonych przez Joannę Mikulską (odkrywanie lokalnej historii) oraz Tomasza Kaczora (warsztaty fotograficzne) uczniowie zrealizowali wywiady z mieszkańcami oraz wykonali dokumentację fotograficzną wraz z portretami rozmówców.
- Wystawa plenerowa: na podstawie materiałów na podstawie materiałów zgromadzonych przez młodzież została stworzona ekspozycja plenerowa „Cztery kilometry historii”, prezentowana przez kilka miesięcy na terenie Jaszczurowej.
2021–2022 | Kraków (Pałac pod Baranami): „Rogate noce, skrzydlate dni. Opowieści z Krakowskiego Domu Kultury Pod Baranami”
- Kwerenda: w ramach prac badawczych dokumentujących fenomen Krakowskiego Domu Kultury przeprowadzono 40 wywiadów z pracownikami i artystami związanymi z tą instytucją oraz zgromadzono kilkuset materiałów prasowych i dokumentów archiwalnych.
- Książka: Rogate noce, skrzydlate dni. Opowieści z Krakowskiego Domu Kultury Pod Baranami to publikacja stanowiąca zbiór opowieści o Krakowskim Domu Kultury (KDK) – jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych powojennej Polski Południowej, działającym w Pałacu Pod Baranami do 1989 roku. Siedziba KDK mieściła w sobie m.in. Piwnicę pod Baranami, sekcje fotograficzne, teatralne i etnograficzne, dwa kina oraz całotygodniową czytelnię. Książka powstała z myślą o przywróceniu pamięci o instytucji, która współtworzyła tożsamość kulturalną Krakowa.
Autorzy: Dominika Mietelska-Jarecka, Joanna Nowostawska-Gyalókay, Małgorzata Hordyniec, Sebastian Wacięga
Wydawca: Małopolski Instytut Kultury w Krakowie
Miejsce i rok wydania: Kraków 2022
Książka dostępna w sprzedaży: mik.krakow.pl/products/rogate-noce-skrzydlate-dni
2019 | Kacwin: „Przystanek Kacwin”
- Cykl spotkań: spotkania z mieszkańcami zorganizowane w ramach pilotażowej odsłony projektu. Zaprezentowano na nich opowieści o lokalnym dziedzictwie, skupione wokół kilkudziesięciu fotografii z lat 90. XX wieku, na których uwieczniono mieszkańców miejscowości.
- Wystawa plenerowa: „Przystanek Kacwin” – ekspozycja archiwalnych kadrów Adama Gryczyńskiego, znanego nowohuckiego fotografika i pedagoga. Zrobione przez niego zdjęcia ukazują wieś, jej krajobraz, architekturę oraz mieszkańców z czasów, gdy turystyka na Spiszu dopiero raczkowała. Zaprezentowany cykl to efekt swobodnych wędrówek autora, który z czasem zyskał wyjątkową wartość historyczną.
www.slideshare.net/slideshow/embed_code/key/ms8WZFXQMk044m
www.slideshare.net/slideshow/wie-kacwin-na-spiszu-przystanek-kacwin-wystawa/158832002
2020–2021 | „Dni NiePowszednie”
- Zbiórka relacji: projekt realizowany od kwietnia 2020 roku, mający na celu dokumentację codzienności z początków pandemii COVID-19. Spośród nadesłanych przez uczestników zdjęć i osobistych tekstów wypracowano wspólną narrację ukazującą nastroje tego okresu.
- Filmy animowane: na podstawie zebranych materiałów powstały trzy krótkie animacje poklatkowe, które utrwaliły kameralne, intymne relacje i ocaliły je od zapomnienia.
