Badania

Uważamy, że diagnozy o wysokiej jakości służą doskonaleniu i ożywianiu działań oraz są podstawą budowania strategii rozwoju kultury w regionie. Dlatego prowadzimy długofalowe projekty badawcze, przygotowujemy rozpoznania sytuacji w kulturze, zajmujemy się ewaluacją i organizowaniem procesów partycypacyjnych.

Współpracujemy z wieloma placówkami badawczymi w kraju. Realizowaliśmy projekty dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Programu Rozwoju Bibliotek, Miasta Krakowa, Narodowego Centrum Kultury i innych.

Wszystkie nasze działania doszły do skutku dzięki spotkaniom z ludźmi, których celem jest odkrywanie kultury i wykorzystywanie wiedzy w praktyce.

Zamieszczony poniżej tekst jest pierwszym podsumowaniem rozmów Małopolskiego Instytutu Kultury oraz Katedry Socjologii Ogólnej i Antropologi Społecznej WH AGH na temat współpracy przy powołaniu Małopolskiego Obserwatorium Kultury. Prof. Janusz Mucha oraz Łukasz Krzyżowski wskazują w nim, jak można myśleć o "kulturze" w sposób nie zamykający jej w sektorze usług kulturalnych, obszarze przemysłów kultury bądź narzędziu do budowania kapitału społecznego. Jednocześnie proponują wyjście poza instytucjonalny system upowszechniania kultury, amatorki ruch kulturalny bądź system ochrony narodowej tożsamości. Jesteśmy zainteresowani długofalową współpracą Katedry Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej Wydziału Humanistycznego AGH (dalej KSOiAS WH AGH) a Małopolskim Instytutem Kultury (MIK), w szczególności przy tworzeniu i funkcjonowaniu planowanego Małopolskiego Obserwatorium Kultury (MOK). Zdajemy sobie sprawę z tego, że interesy naszej Katedry są zasadniczo głównie poznawcze, zaś interesy MIK są głównie praktyczne, jednak widzimy wiele potencjalnych pól owocnego współdziałania. Wśród pracowników katedry znajdują się badacze wielokulturowości, migracji i transnarodowości, pamięci historycznej i jej zróżnicowania, relacji genderowych i relacji międzypokoleniowych, kultur religijnych, kultur miejskich, sformalizowanych i niesformalizowanych procesów socjalizacyjnych (np. kultury instytucji edukacyjnych, szkoły jako środowiska budującego społeczeństwo obywatelskie), Internetu, innych mediów, instytucji samorządowych, formalnych i nieformalnych instytucji artystycznych. Wszyscy oni realizują swoje własne plany badawcze, jednak koordynacja tych badań z MOK wydaje się nam możliwa, zwłaszcza w perspektywie paru lat. WH AGH organizuje w tej chwili własne Centrum Badań Społecznych, które mogłoby ułatwić realizację wspólnych badań. Na WH AGH działają dwa studenckie koła naukowe: socjologiczne i kulturoznawcze. Studenci ci byliby zainteresowani badaniami kultury Małopolski. O pojęciu kultury Współpraca wiąże się z pomysłem MIK na wypracowanie Małopolskiego Obserwatorium Kultury. Celem tego obserwatorium byłoby w pierwszej kolejności wypracowanie roboczego określenia kultury. W warunkach dynamicznego rozwoju środowiska społeczno-kulturowego i ekonomicznego konieczne wydaje się równie szerokie, wykraczające poza podejście instytucjonalno-prawne (choć w żadnym wypadku nie lekceważące go), spojrzenie na kulturę. W takim szerokim podejściu ważne jest, aby pojęcie kultury "pasowało" do ciągle zmieniających się praktyk kulturowych ludzi oraz "pracowało" w warunkach dynamicznych zmian. W celu zbadania tego, czym właściwie kultura na początku XXI wieku jest, należy skonfrontować różne typy praktyk kulturowych – zarówno tych o wysokim, jak i niskim poziomie tak zwanej instytucjonalizacji (do której za chwilę wrócimy). Uwzględnić zatem należy zarówno rozumienie kultury prezentowane przez instytucje formalne (muzea, biblioteki, opery, filharmonie, państwowe i samorządowe domy kultury, państwową i samorządową administrację zjawiskami kulturowymi, itp.), jak i nieformalne (praktyki kulturowe mniej lub bardziej nieujęte w formalne ramy) instytucje kultury. Niesformalizowane praktyki kulturowe stanowią ważny element kultur Małopolski. Warto zbadać na przykład, jakie - w opinii rozmaitych aktorów - praktyki wchodzą w skład stosowanego przez nich pojęcia kultura. Rozważyć warto to, czy mamy być wspólnie zainteresowani jakąś specyfiką (czy raczej kilkoma specyficznymi typami) wzorów kulturowych wyraźnie widocznych w Małopolsce na początku XXI wieku. Wstępnie rozumielibyśmy więc kulturę, którą „obserwować” miałoby MOK, dość szeroko i „luźno”. Z góry rezygnujemy z analizy tradycyjnej dychotomii „natura-kultura”, choć nie kwestionujemy ogólnej potrzeby zajmowania się złożonymi związkami między jednym a drugim, na przykład biologicznymi uwarunkowaniami zjawisk kulturowych. Byłby to jednak inny projekt. Zajmować się tutaj będziemy kulturą (a raczej kulturami) zbiorowości społecznych, a naturą tylko w sensie „natury uspołecznionej”, a więc będącej obiektem i inspiracją działań społecznych. Uspołeczniona natura jest bardzo jednak ważna w naszym rozumieniu kultury zbiorowości ludzkich.

Pani Anno, z zainteresowaniem przeczytałam Pani artykuł "Dlaczego nie lubimy debat". Zawiera on wiele ciekawych spostrzeżeń i próbuje stawiać odpowiedź na pytanie, dlaczego z partycypacja społeczna jest u nas tak słabo. I koniec końców wychodzi na to, że winne jest nieaktywne, roszczeniowe społeczeństwo ze szczególnym uwzględnieniem interesariuszy pozostających w bezpośrednim zasięgu planowanej inwestycji. Nie mogę się zgodzić z tą diagnozą. Obserwuję od kilku lat różne konsultacje społeczne, szczególnie te dotyczące inwestycji podlegające ocenom środowiskowym, ale również te dotyczące studiów przestrzennych, planów czy polityk. Biorę w nich - tak jak Pani - aktywny udział. I niestety mam bardzo pesymistyczne spostrzeżenia. Konsultacje są często wykorzystywane przez urzędników czy inwestorów do ukrycia przemocowego dyskursu, który leży u podstaw podjęcia takiej a nie innej decyzji. (zdjęcie: misiek_beauchamp)
Załaduj kolejne