• rynek pracy dla kadr kultury, artystów (nowe miejsca pracy);
• obszar kultury związany z gospodarką (neoindustrializacja, rozwój gospodarki wiedzy);
• kluczowy obszar wzrostu innowacyjności i kreatywności (badania + rozwój);
• rynek usług związanych z czasem wolnym, rozrywką, turystyką;
• potencjał rozwoju metropolitarnego i regionalnego (nowoczesne miasto, zrównoważony rozwój, wysoka jakość życia).

Sektor kultury jest zatem „pojęciem pozytywnym”, pożądaną branżą w gospodarce. Sektor kultury jest też ekspansywny, zagarnia do własnej domeny coraz to nowe obszary związane z „kulturą”, np. Internet, technologie multimedialne, turystykę, rozrywkę. Im go więcej w danej gospodarce, tym lepiej świadczy to o jej poziomie rozwoju, kreatywności, innowacyjności, szansach na przyszłość. Stąd sektor kultury (i związane z nim pojęcia takie jak: kreatywność, przemysły kultury, własność intelektualna, rozwój w oparciu o zasoby kultury) dominuje w obecnej debacie na temat kultury. Obok toczą się jeszcze rozmowy o kapitale społecznym i kulturowym, kulturze w sieci, upodmiotowieniu obywatelskim społeczności lokalnych.

Potrzebne jest zatem lokalne zdefiniowanie sektora kultury, tak, aby pokazać, że sektor kultury to realnie funkcjonujący obszar działań wielu podmiotów i aktorów kultury, a nie tylko trend lub moda we współczesnych dyskursach kulturalnych. Działania te mają znaczenie gospodarcze (nie zawsze innowacyjne i kreatywne), choć tylko część podmiotów można uznać za przedsiębiorstwa generujące dochody, współtworzące gospodarkę. Pozostałe mają ogromne znaczenie w obrocie gospodarczym:

• uczestnicząc w redystrybucji dóbr i zapewniając usługi publiczne w zakresie kultury;
• szkoląc kadry sektora kultury;
• tworząc system wsparcia dla rozwoju biznesu i przedsiębiorczości;
• zapewniając komunikację społeczną;
• generując obiegi kulturalne;
• finansując rozwój sektora kultura;
• kreując polityki rozwoju sektora kultury;
• chroniąc zasoby kultury i dziedzictwa kulturowego.

Można zatem mówić o pewnym „ekosystemie kulturalnym”, w którym rozwija się gospodarka korzystająca z zasobów kultury.

Sektor kultury – typologia instytucjonalna

Samorządy odpowiadają za program usług publicznych w sektorze kultury, koordynację polityk rozwoju, finansowanie działalności kulturalnej, marketing terytorialny. Od ich sprawności i skuteczności zależy lokalna przestrzeń rozwoju kultury. Zazwyczaj są mocno zaangażowane w rozwój lokalnej gospodarki.

Samorządowe instytucje kultury odpowiadają za realizację programu usług publicznych w obszarze kultury, są animatorami działań kulturalnych, poprzez różnego typu partnerstwa generują wokół siebie obiegi kultury: współpracując z podmiotami prywatnymi i pozarządowymi. Są znaczącymi odbiorcami usług, tym samym uczestniczą w obiegu gospodarczym. Kreując kapitał kulturowy poprzez edukację artystyczną i kulturalną stymulują potencjał dla rozwoju usług kulturalnych. Instytucje artystyczne i muzea są znaczącymi graczami w rozwoju turystyki.

Podmioty prywatne (przedsiębiorstwa) tworzą, jeśli można tak powiedzieć, najważniejszą część sektora kultury będąc realnymi podmiotami gospodarczymi, kreując najwięcej miejsc pracy, będąc bardziej eksporterami niż importerami, chłonąc innowacje, stymulując coraz bardziej zaawansowane potrzeby w zakresie rozwoju systemu szkolnictwa, przyciągając tzw. klasę kreatywną. Można wskazać następujące branże: przemysł filmowy, video i produkcji audiowizualnej; przemysł muzyczny; przemysł wydawniczy; przemysł medialny (telewizja, radio, prasa, internet); przemysł reklamy; projektowanie graficzne i wzornictwo przemysłowe (design); projektowanie ubioru (fashion design); architektura; sztuki sceniczne (teatr, opera, taniec); działalność artystów i rzemiosło artystyczne; galerie i handel sztuką; konserwacja zabytków i dzieł sztuki; gry komputerowe i oprogramowanie; prywatne instytucje kultury (klubokawiarnie, centra animacji kultury, kluby muzyczne). Można jeszcze dodać przemysł turystyczny (biura podróży, hotele, centra konferencyjne i kongresowe, restauracje, parki rozrywki, usługi związane z turystyką aktywną, operatorzy szlaków kulturowych).

Organizacje pozarządowe stanowią równie dużą część sektora kultury. Różnorodność form i zakresu działań, interdyscyplinarność projektów, łącznie celów komercyjnych i społecznych są tu przeogromne. Funkcjonują organizacje o charakterze korporacji, jak i maleńkie podmioty powołane do realizacji jednego projektu, a później uśpione do kolejnego. Fundacje i stowarzyszenia tworzą najgęstszą sieć podmiotów kultury (poza metropoliami przemysły kreatywne trudniej znaleźć) z największą ilością projektów kulturalnych i liczbą zaangażowanych weń osób (pracowników i wolontariuszy). Organizacje pozarządowe pozyskują też bardzo duże wsparcie finansowe z zewnątrz (fundusze unijne i krajowe), są blisko z lokalnym biznesem. Tworzą również system rozwoju dla ekonomii społecznej.

Następnie warto wskazać instytucje o charakterze podmiotów otoczenia biznesu. Wskazać można parki technologiczne, strefy inwestycyjne, inkubatory rozwoju, agencje rozwoju gospodarki, inicjatywy klastrowe, centra transferu technologii, instytucje szkoleniowe, samorządy gospodarcze, fundusze celowe. To bardzo wiele instytucji zapewniających wsparcie rozwojowe. Równie istotne są instytucje wsparcia III sektora (centra wolontariatu, inkubatory organizacji pozarządowych, specjalistyczne fundacje systemowe). Część z nich powołana jest specjalnie dla rozwoju sektora kultury. Lokalne Grupy Działania mogą być przykładem tego typu instytucji.

Parafie i wspólnoty religijne są też istotnymi podmiotami kultury. Organizują działalność społeczną, zajmuję się edukacją, są związane z rozwojem turystyki kulturowej i pielgrzymkowej, mają pod swoją opieką bardzo dużą część zabytków i pomników historii.

Szkoły i placówki oświatowe (w tym młodzieżowe domy kultury) mogą również wchodzić w zakres sektora kultury. Szczególnie istotne są szkoły artystyczne. Rozwój edukacji będzie wzmacniał obecność kultury w tym systemie (rozwój współpracy z artystami, edukacja pozalekcyjna, nowe programy zajęć z zakresu edukacji kulturalnej mogą o tym świadczyć).

Szkoły wyższe (w tym wydziały humanistyczne, nauk społecznych, zarządzania, pedagogiki) oraz wyższe szkoły artystyczne to ważny podsystem sektora kultury. Prowadzą one biblioteki, muzea, w ich ramach działają placówki badawcze. Bardzo dużą część ich działalności można uznać za kulturalną. A przede wszystkim zajmują się edukacją kadr kultury w tym artystów, animatorów, menadżerów kultury, specjalistów sektora kultury.

Instytucje ochrony przyrody takie jak parki narodowe czy krajobrazowe są też częścią sektora kultury. Oprócz ochrony przyrody zajmuję się również ochroną dziedzictwa kultury, posiadają placówki muzealne i edukacyjne. Są najliczniej odwiedzanymi instytucjami kultury! Są „zapleczem” dla rozwoju turystyki kulturowej i przyrodniczej, a dzika przyroda jest zasobem kulturowym.

Odrębną grupę mogą stanowić osoby fizyczne i prawne, które posiadają lub zarządzają zabytkami. Ich ochrona generuje przychody w branży konserwatorskiej. Są licznie odwiedzanymi atrakcjami turystycznymi. Zabytki dość często są przekształcane w zyskowne przedsięwzięcia w ramach przemysłów czasu wolnego (hotele, centra konferencyjne, prywatne muzea, modne obiekty mieszkaniowe).

Na koniec należy jeszcze dodać grupy nieformalne, np. zespoły artystyczne, grupy zainteresowań, lokalne grypy aktywności, nieformalne zrzeszenia. Funkcjonują w sieci i w realu, aby działać wydają pieniądze w „sklepach potrzeb kulturalnych” takich jak księgarnie, sklepy ze sprzętem muzycznym czy grami planszowymi, ale też osprzętem działkowicza czy turysty. Stanowią ogromny rynek potrzeb w ramach sektora kultury. Stąd też wywodzą się nowe biznesy kulturalne i organizacje pozarządowe.

Prezentowany tu schemat instytucjonalny sektora kultury nie wyczerpuje w pełni problematyki jego kształtu i wielkości. Obrazowo pokazuje jednak, jak można myśleć o nim w kontekście znaczenia gospodarczego, które można rozpatrywać w kilku zakresach:

• przedsiębiorczości w sektorze kultury;
• rynku pracy dla kadr kultury;
• obiegów gospodarczych integrujących trzy sektory: prywatny, publiczny, pozarządowy;
• kreatywności i innowacyjności gospodarki z dobrze rozwijającym się sektorem kultury.

Poszukujemy osób do:

Oczekujemy:

Zapewniamy:

XIV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. W tym sęk!
Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego to wyjątkowe wydarzenie, pozwalające na osobiste spotkanie z najpiękniejszymi i najciekawszymi miejscami Małopolski. Zaproszenie kierowane jest do osób, które czas wolny chcą spędzić na odkrywaniu miejsc niezwykłych i poszukiwaniu korzeni naszej tożsamości.
Tym razem podczas dwóch majowych weekendów poznamy różnorodność drewnianej architektury regionu: od chłopskiej zagrody, poprzez dwory, drewniane zabytki techniki, aż po obiekty sakralne trzech wyznań. Na ciekawych Małopolski będą czekać eksperci i pasjonaci, którzy odsłonią tajemnice dawnego budownictwa, oraz specjalnie na tę okazję przygotowana książka.

19–20 maja 2012

1.Dwór z Drogini – Wygiełzów, powiat chrzanowski, gmina Babice (Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec)

2.Zagroda ze Staniątek – Wygiełzów, powiat chrzanowski, gmina Babice (Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec)

3.Dwór Moniaków – Zubrzyca Górna, powiat nowotarski, gmina Jabłonka (Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej)

4.Tartak i folusz – Zubrzyca Górna, powiat nowotarski, gmina Jabłonka (Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej)

5.Willa Oksza – Zakopane, powiat tatrzański, miasto Zakopane (Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego – Muzeum Stylu Zakopiańskiego – Inspiracje)

6.Chałupa Gąsieniców-Sobczaków – Zakopane, powiat tatrzański, miasto Zakopane (Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego – Muzeum Stylu Zakopiańskiego – Inspiracje)

26–27 maja 2012

1.Kościół rzymskokatolicki z Łososiny Dolnej – Nowy Sącz, powiat nowosądecki, miasto Nowy Sącz (Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu – Sądecki Park Etnograficzny)

2.Zbór ewangelicki ze Stadeł – Nowy Sącz, powiat nowosądecki, miasto Nowy Sącz (Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu – Sądecki Park Etnograficzny)

3.Zagroda Maziarska – Łosie, powiat gorlicki, gmina Ropa (Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach)

4.Cerkiew grekokatolicka – Bartne, powiat gorlicki, gmina Sękowa (Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach)

5.Zagroda Felicji Curyłowej – Zalipiu, powiat dąbrowski, gmina Olesno (Muzeum Okręgowe w Tarnowie)

6.Dwór – Dołęga, powiat brzeski, gmina Szczurowa (Muzeum Okręgowe w Tarnowie)

Spotkanie osób zainteresowanych udziałem w projekcie odbędzie się 8 marca 2011 r. (czwartek), o godz. 17.00, w siedzibie Małopolskiego Instytutu Kultury (Kraków, ul. Karmelicka 27, III piętro).

Uprzejmie prosimy o potwierdzenie przybycia do 29 lutego 2012 r. (wolontariat_mddk@mik.krakow.pl)

O tym, czy istnieje śląska szkoła architektury współczesnej, o tożsamości Śląska, jego modernizmie i neomodernizmie dyskutować będą goście spotkania towarzyszącego wydaniu nowego numeru kwartalnika „Autoportret” – „Tożsamość po ‘89”. Z Przemo Łukasikiem (medusa group) i Anną Syską rozmawiać będzie Dorota Leśniak-Rychlak („Autoportret”).

Przemo Łukasik − architekt, absolwent Politechniki Śląskiej w Gliwicach, stypendysta Rządu Francuskiego, praktyki odbywał we francuskich i niemieckich pracowniach architektonicznych (P.P. Pabel Architekten w Berlinie, Jean Nouvel Architecture w Paryżu). W 2008 roku był visiting professor w Ecole Speciale d’Architecture w Paryżu. W 1997 roku wraz z Łukaszem Zagałą założył autorską pracownię medusa group (http://www.medusagroup.pl), która zrealizowała wiele nagradzanych budynków: biurowiec wasko w Gliwicach, dom w Żernicy, lofty w dawnym spichlerzu w Gliwicach. Autor, inwestor i użytkownik ikonicznego już bolko_loftu w Bytomiu.

Anna Syska − architektka, pracownik Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, zajmuje się historią architektury XX wieku w województwie śląskim. Wśród jej zainteresowań naukowych są także: architektura koncernu Bata, zabytki techniki oraz międzywojenne obiekty sportowe rozumiane jako przykład budownictwa podążającego za zmianami obyczajowymi.

„Autoportret – Tożsamość po ‘89” będzie dostępny w salonach empiku, wybranych księgarniach oraz siedzibie MIK na przełomie lutego i marca 2012 r. Już teraz można natomiast skorzystać z przedsprzedaży w e-sklepie MIK.

Spotkanie organizowane przez Małopolski Instytut Kultury, wydawcę kwartalnika „Autoportret” we współpracy z Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie.


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Wsparcie finansowe numeru „Tożsamość po ‘89” – International Visegrad Fund

Właściciele obiektów znajdujących się na szlaku posiadają wszechstronną wiedzę o uprawie ziół w przydomowych ogródkach, znają ich właściwości, sposoby suszenia, układania bukietów, różnego rodzaju kąpieli ziołowych, a także wykorzystania ich w kuchni regionalnej, czy w medycynie niekonwencjonalnej. Gospodarze prowadzą też zdrową, regionalną kuchnię z wykorzystaniem ziół oraz wartościowej żywności z własnych gospodarstw. Wielu z nich proponuje także bogatą ofertę zabiegów odnowy biologicznej, opartych na kuracjach ziołowych działających niezwykle odprężająco i energetyzująco – m.in. kąpiele ziołowe, różnorodne masaże oraz aromaterapię.

Oferta została opracowana z myślą o osobach ceniących spokój, ekologię oraz znakomitą regionalną kuchnię. Pobyt w takim wonnym gospodarstwie to wspaniała okazja do bliskiego spotkania z naturą oraz tradycją małopolskiej wsi.

Wszystkie gospodarstwa zostały skategoryzowane według wymogów określonych przez Polską Federację Turystyki Wiejskiej, a większość z nich posiada atesty ekologiczne.

(Cytat za: Małopolska Agroturystyka)

Więcej o idei, która przyświecała powstaniu szlaku można przeczytać na portalu Turystyka Małopolska.

Szlak obejmuje obecnie 22 gospodarstwa:
Beskidy

• Banica, „Opalówka”
• Kamionka Wielka, „U Gazdy”
• Laskowa, „Oczko”
• Szyk, „Czarownia w Górkach”
• Tylicz, „Pod Świerkami”, „U Grzegorza”, „U Krysi i Jasia”
• Wysowa-Zdrój, „Julia”, „Ramis”, „Słoneczko”
• Żegocina „Łopusze”

Tatry, Orawa, Pieniny

• Czarna Góra, „Rzepka”
• Czorsztyn, Willa „Jasna”
• Harklowa, Villa „Akiko”
• Krośnica, „U Ani”
• Mizerna, „U Kazka”
• Niedzica, „H.A.T.A”
• Sucha Struga, Chata Góralska „Cyrla”

Tarnów i okolice

• Biadoliny Radłowskie „Odnowa”
• Drwinia „U Drwali”
• Poręba Spytkowska „Artystyczna Zagroda”
• Przyborów „Leśna Zagroda”

Katalog ofert gospodarstw agroturystycznych będący spisem gospodarstw, które znajdują się na szlaku Małopolska Wieś Pachnąca Ziołami dostępny jest w formacie PDF na stronie portalu Małopolska Agroturystyka. W katalogu została podana dokładna lokalizacja gospodarstw, opis oferty, którą dane gospodarstwo proponuje, spis uprawianych w nim ziół, a także oferta kulinarna gospodarzy.

Dodatkowe atrakcje na szlaku:

• w wybranych gospodarstwach na szlaku organizowane są warsztaty rękodzielnictwa artystycznego – bibułkarstwa, koronkarstwa, tkactwa, decoupage, rzeźby lub ceramiki;
• wybrane gospodarstwa prowadzą zajęcia edukacyjno-szkoleniowe, np. „Z ziołami po zdrowie”, wykorzystanie ziół w domowej kuchni i aptece itp.;
• chętni mogą wziąć udział we wspólnej pracy w gospodarstwie – pomóc przy żniwach, dokarmianiu zwierząt, strzyżeniu owiec czy wybieraniu miodu z pasieki.

Program powstawał w szerokim gronie zaangażowanych osób i środowisk:
Prace nad PRK, tworzonym na zamówienie Urzędu Miasta st. Warszawy od 2008 roku, odzwierciedlają te procesy. W przygotowywanie dokumentu, poza pracownikami Urzędu, zostały włączone liczne środowiska związane z kulturą: eksperckie, pozarządowe, akademickie, przedstawicieli instytucji publicznych i sektora prywatnego. Praca nad PRK stała się także elementem starań Warszawy o tytuł ESK. Skomplikowało to i wydłużyło jego powstawanie, dając jednak szansę na uwzględnienie bardzo wielu punktów widzenia. Ten nowatorski i otwarty proces budowania w dialogu społecznym dokumentu o charakterze strategicznym wpłynął na jego formę. Zdecydowano się odejść od sformalizowanego języka i modelowej konstrukcji programów strategicznych, trudnych do zrozumienia dla przeciętnego odbiorcy. Program Rozwoju Kultury, jak wskazuje jego nazwa – ”Miasto kultury i obywateli”, kładzie mocny nacisk na zaangażowanie obywateli w kulturę jako twórców i odbiorców, a zatem jego forma i język muszą być zrozumiałe i przystępne. (źródło: Miasto kultury i obywateli. Program rozwoju kultury w Warszawie do roku 2020, str.4)

Więcej o powstaniu tego dokumentu w artykule Artura Celińskiego Miasto kultury dla profesjonalistów (Respublica Nowa) oraz wpisie Edwina Bendyka Warszawa, Program Rozwoju Kultury – sposób na miasto (Antymatrix).

[zdjęcie: juanelos]

Wszystkie muzea historii stają przed trudnym zadaniem, mają bowiem mówić w imieniu ludzi, których już nie ma, mają reprezentować i upamiętniać czas, który minął. Pół biedy, jeśli wiadomo, komu została przekazana spuścizna, a także jak i za pomocą jakich artefaktów powinna owa historia być upamiętniana. Oczywiście tak naprawdę i to nigdy nie jest sprawą jednoznaczną, czego dowodem są częste problemy z tym, kto może wiarygodnie reprezentować Naród (naród) w muzeach narodowych.

Ciekawa jest także kwestia upamiętniania bardzo odległej przeszłości. Według mnie mamy do czynienia z poczuciem wyższości cywilizacyjnej wobec bardzo dawnych światów,  a w zasadzie powinno raczej niepokoić to, że rzadko dysponujemy dokumentami, które umożliwiają ich odtworzenie.

Pewną formą eleganckiej ucieczki od tego problemu jest wykorzystanie sztuki jako formy reprezentacji, która pozwala na nawiązanie kontaktu z jej twórcami na gruncie estetycznym. Takim przypadkiem jest dziedzictwo „prehistoryczne”, wraz z malarstwem jaskiniowym, które staje się medium opowieści o przeszłości, samo pozostając ważnym jej elementem. Wszyscy jesteśmy w jakiś sposób dziedzicami epoki (?) prehistorycznej, jednak tamte realia są na tyle odległe, że trudno o identyfikację z przodkami. Ale są obrazy: ponadnarodowy język pełen tajemnic, ale także bardzo wyrazisty.

Klasyczne, dziewiętnastowieczne muzea historyczne oparte były na przedmiotowej reprezentacji historii, przy czym dotyczyło to przede wszystkim obiektów o znaczeniu symbolicznym uznanym ogólnie za istotne. Medale, popiersia, obrazy – to wszystko przedmioty, które jeszcze zanim znalazły się w muzeum, zostały już uznane za formę upamiętnienia. Muzeum, poprzez nadanie owym przedmiotom narracyjnej formy kolekcji, dodatkowo wzmacnia ich znaczenie. A jednak dziś taka forma reprezentacji jest niewystarczająca, a muzea, które wykorzystują ją jako najważniejszą, często uznawane są za „nieme”.

Bardzo ciekawym i ze wszech miar kompleksowym przypadkiem jest Muzeum Historii Żydów Polskich, projekt, w którym chodzi o upamiętnienie świata i ludzi nieobecnych… ale nie do końca. Po pierwsze polscy Żydzi, polscy żydzi, żydzi-Polacy itd. wciąż są na świecie. Nie jest natomiast do końca jasne, kto przejął misję upamiętnienia tysiącletniej historii, która – chociażby ze względu na różnice w liczbach – zakończyła się wraz z Schoah/Holocaustem. Dla mnie akurat ta kwestia jest bardzo ważna – osobiście i obywatelsko. I dla mnie odpowiedzią na to pytanie nie jest ani nazwa jednego państwa, ani jednej wspólnoty religijnej. Właśnie wielość i różnorodność sposobów upamiętniania i prawa do reprezentacji ciągłości wydaje mi się najważniejszą zasadą, o jakiej warto pamiętać. Tutaj dyskusyjność tematu i tzw. trudna pamięć muszą stać się atutem miejsca, jeśli ma ono zafunkcjonować jako platforma dialogu.

A to oznacza także zgodę na realizacje autorskie. W projekcie wystawy MHŻP duży nacisk jest położony na narrację i aranżację, odchodzi się od klasycznej przedmiotowej reprezentacyjności. Z takim podejściem wiąże się pewna obietnica: dawny świat może zostać uaktualniony, jednak goście muzeum potrzebują bardzo ważnych powodów, aby wejść w dialog i rozpocząć interpretację przestrzeni, w której się znajdą. Warto zauważyć, że w takim kontekście ulega zmianie rola muzealników, którzy muszą stać się raczej moderatorami dynamicznych sytuacji społecznych niż osobami prezentującymi kolekcje o przyporządkowanych im określonych liniach interpretacyjnych.

Dlatego tak istotne są działania podejmowane przez muzea opowiadające o nieobecnych. Rekonstrukcje, rewitalizacje, spotkania – wywołanie ruchu myśli jest tu niezbędne. Przedmioty mogą być dobrym do tego pretekstem, ale nie wystarczą. Pytanie, które warto tutaj postawić, dotyczy zarówno możliwych form, jak i granic narracyjności: jak uczynić z przestrzeni muzeum miejsce do snucia osobistych opowieści, nawiązywania osobistych relacji z minionymi światami przy jednoczesnym oddaniu głosu nieobecnym? Jak wykorzystać potencjalną wielość interpretacji w miejscu, które ma przede wszystkim ocalić i zaprezentować dziedzictwo?

fot: quinet

Celem ogłoszenia na 2012 rok konkursu MAŁOPOLSKA BIBLIOTEKA+ jest udzielenie pomocy finansowej w formie dotacji celowej dla gmin wiejskich, gmin miejsko-wiejskich lub małych gmin miejskich (do 15 tys. mieszkańców) z terenu województwa małopolskiego na uzupełnienie wkładu własnego dla projektów realizowanych w ramach rządowego Programu Wieloletniego KULTURA+ Priorytetu „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek” przez gminne biblioteki publiczne, dla których gminy te pełnią funkcję organizatora. W ramach konkursu dofinansowaniem zostaną objęte projekty związane z budową, remontem, rozbudową lub przebudową infrastruktury bibliotecznej, przyczyniające się do wzmocnienia potencjału i roli gminnych bibliotek publicznych oraz ich przekształcenia w nowoczesne centra dostępu do wiedzy, kultury oraz ośrodki życia społecznego. Zgodnie z założeniami Programu Wieloletniego KULTURA+, Priorytetu „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek” procentowy udział dotacji z budżetu państwa nie może przekroczyć 40% kosztów zadania. (źródło: BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego)

Skład komisji konkursowej i regulamin konkursu można znaleźć tu.

Są już znane wyniki pierwszego naboru do Priorytetu „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek” na rok 2012. Z Małopolski dofinansowanie uzyskała Gminna Biblioteka Publiczna w Kamionce Wielkiej. Drugi nabór trwa do 30 marca 2012 roku. Według zmienionego regulaminu w konkursie mogą brać również udział instytucje kultury, w skład których wchodzą biblioteki publiczne (czyli przede wszystkim ośrodki kultury), a nie jak uprzednio, wyłącznie gminne biblioteki publiczne.

1. Przekaz tradycji ludowych we współczesnej kulturze. Red. Bożena Lewandowska, Stanisława Trebunia-Staszel. Zakopane: Biuro Promocji Zakopanego 2011

Już po raz czwarty została zorganizowana konferencja naukowa poprzedzająca Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich, którego od 42 lat gospodarzem jest Zakopane. Poprzednie były poświęcone folklorowi scenicznemu, festiwalom folklorystycznym i ludowym instrumentom muzycznym. Tu, gdzie tak namacalnie widać odrębność kulturową regionu, dyskusje na temat Przekazu tradycji ludowych we współczesnej kulturze wydają się jak najbardziej oczywiste i potrzebne. Potwierdzają to też przyjeżdżające na festiwal, zespoły i artyści z innych krajów. Wydawnictwo jest zbiorem rozważań uczestników konferencji o formach tego przekazu w kulturze polskiej (część pierwsza publikacji) i innych krajów europejskich (część druga). Prezentowane działania są przykładami zachowań ludowych tradycji, ale i mogą być podpowiedzią dla tych, którym ciągłość tradycji rodzimej kultury nie jest obojętna, a nie mają pomysłu na zainteresowanie nią młodych pokoleń.

2. Power Mark, Melodia dwóch pieśni Polska 2004-2009. Kraków: Fundacja Sztuk Wizualnych 2010

Agencja fotograficzna „Magnum Photo” w 2004 roku zaprosiła dziesięciu wybitnych fotografów do wzięcia udziału w projekcie mającym na celu sportretowanie dziesięciu nowych państw właśnie przyjętych do Unii Europejskiej. Mark Power, wybitny brytyjski malarz i fotograf, zdecydował się spojrzeć przez obiektyw na Polskę. Przez parę lat odwiedzał nasz kraj z wielkoformatowym aparatem fotograficznym 4 x 5 cali, statywem i służącym mu za przewodnika młodym fotografem Konradem Pustołą. Swoje spotkania z Polską, która według artysty leży wciąż na styku dwóch czasów: przeszłego i przyszłego, i którą postrzega jako „kraj kipiący od wizualnych sprzeczności”, zawarł w ponad dwóch tysiącach negatywów, z czego 70 posłużyło za temat książki i wystawy, która miała miejsce w Międzynarodowym Centrum Kultury, w ramach Miesiąca Fotografii w Krakowie, w maju 2010 r. Tak nas widzą.

3. Kuryłek Dominik, Polska sztuka współczesna z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Kraków: Muzeum Narodowe w Krakowie 2011

Twórczy dialog międzypokoleniowy to klucz, według którego Dominik Kuryłek, przygotował prezentację sztuki współczesnej ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Kolekcja została zaprezentowana w siedzibie Ministerstwa Kultury i Sztuki w Warszawie, w Pałacu Potockich. To próba popularyzacji i promocji polskiej sztuki współczesnej, która odbywa się z inicjatywy ministra Bogdana Zdrojewskiego. Poddało się jej rok wcześniej Muzeum Narodowe we Wrocławiu.
Znane nazwiska, oryginalne prace. Szybki przegląd twórczość polskiej XX wieku.

Na dziesiątym spotkaniu Forum Kraków uczestnicy dyskutowali na temat klubokawiarni, będących z jednej strony niepublicznymi instytucjami animacji kultury, a z drugiej prywatnymi przedsiębiorstwami sektora kultury. Grzegorz Lewandowski zaprezentował Chłodną 25 z Warszawy, a Jacek Łasiewicki Alkierz z Supraśla. Oba te miejsca (i z pewnością inne klubokawiarnie) łączą cztery koegzystujące ze sobą obszary prowadzonej działalności:

• animacja debaty i rozmowy obywatelskiej;
• kreacja sceny kulturalnej dla wydarzeń artystycznych;
• przestrzeń inkubacji projektów artystycznych, społecznych i kulturalnych;
• budowanie przyjaznej przestrzeni spędzania wolnego czasu na rozmowie i uczestnictwie w kulturze.

Ale również nastawienie na trzy grupy odbiorców:

• mieszkańców najbliższej okolicy i społeczność lokalną;
• współczesnych miejskich „flaneurów” (poszukiwaczy modnych miejsc o charakterze kulturalnym) oraz turystów kulturowych;
• przedstawicieli tzw. „klasy kreatywnej”: twórców, aktywistów, animatorów, menadżerów, społeczników, itp.

Klubokawiarnie, aby zarabiać na własne utrzymanie korzystają z kilku źródeł finansowania: z „baru” (sprzedaży alkoholu), z prowadzenia gastronomii, ze sprzedaży biletów wstępu na wydarzania oraz – coraz częściej – z prowadzenia „sklepu potrzeb kulturalnych” czyli sprzedaży książek, wydawnictw, sztuki, dizajnu itp. Ważna dla ich funkcjonowania mogłaby być również przyjazna polityka ustalania czynszów za wynajem lokali, czyli możliwość otrzymania preferencyjnej stawki za prowadzenie działalności ważnej społecznie. Część klubokawiarni powoła też fundacje lub stowarzyszenia, które mogą starać się o granty na działalność społeczną i kulturalną.

Klubokawiarnie dość często nazywane są kawiarniami obywatelskimi, co wskazywać ma na ich profil społeczno-obywatelski. To odróżnia je od innych prywatnych instytucji kultury takich jak galerie, kluby muzyczne, teatry, które skoncentrowane są na sprzedaży wydarzeń i produktów kulturalnych. Ale przecież nie zawsze. Klubokawiarnie nie są sformatowane: bardzo wiele zależy od osoby jej lidera/ właściciela, który może podążać w zarządzaniu klubokawiarnią bardziej w stronę modelu animacyjnego i obywatelskiego lub, inaczej, w stronę impresaryjnego i wydarzeniowego.

Klubokawiarnie w dużych miastach pełnią rolę węzłów sieci społecznej, będąc przyjazną przestrzenią do dyskusji i kreacji działań kulturalnych w ramach grup znajomych, mocniej lub słabiej związanych z zespołem/ właścicielem klubokawiarni. Klubokawiarnie łączą siły i współpracują wzajemnie ze sobą, stając się siecią przestrzeni kulturalnych, otwartą na oddolne inicjatywy i alternatywne sposoby uprawiania kultury. Przykładem mogą być projekty z Warszawy: ReAnimator, którego celem było zainicjowanie współpracy w gronie animatorów i decydentów kulturalnych oraz wrszw.pl, portal warszawskich instytucji i organizacji mający być przewodnikiem po wydarzeniach i działaniach kulturalnych w stolicy.

Klubokawiarnie, szczególnie te o profilu kawiarni obywatelskich, są bardzo mocno zwrócone w stronę sektora organizacji pozarządowych, dla których są naturalnym partnerem i współorganizatorem projektów kulturalnych. Od form najprostszych – udostępniania przestrzeni, po współpracę przy działaniach związanych z animacją debaty publicznej na temat miejskich polityk kultury wobec podmiotów nie będących instytucjami kultury. Organizacje pozarządowe mają pieniądze na projekty, klubokawiarnie poszukują powodów, dla których warto je odwiedzać, zatem idealnie się uzupełniają. Organizacje III sektora zyskują łatwo dostępną przestrzeń do działań wraz z dobrze rozwiniętym systemem promocji. Podobnie mają się sprawy z młodymi artystami, chcąc wystąpić przed publicznością, zaistnieć, muszą mieć gdzie. W instytucjach kultury są umowy, procedury, biurokracja, obawy przed „skandalem – trudniej jest więc zainicjować współpracę. Klubokawiarnie są otwarte, elastyczne, umowy podopisuje się „na gębę”, a „skandal” jest tym czego poszukują najbardziej, aby utrzymać zainteresowanie wśród nielojalnej publiczności. Klubokawiarnie są zatem bardzo ważnymi instytucjami otoczenia dla rozwoju przemysłów kultury i organizacji pozarządowych.

Chłodna 25, Warszawa
Dla Grzegorza Lewandowskiego słowem – kluczem jest „dialog”. Istotnym celem, który stawia sobie, jest stwarzanie warunków do rozmów o miejskich politykach kultury. Z tego względu umieszcza Chłodną 25 bardziej w sektorze organizacji pozarządowych niż przedsiębiorstw sektora kultury (dodając, że słabo się na tym interesie zarabia). To miejsce, pełni po prostu rolę instytucji wsparcia dla ich działalności – dodatkowo „samoutrzymując się”. Chce również pracować tym miejscem na rzecz rozwoju okolicy (klubokawiarnia mieści się na Woli), proponując odmienną ofertę od dzielnicowych domów kultury, starając się budować tkankę społeczną w najbliższym otoczeniu. Aby móc podejmować się tak zakreślonych działań, trzeba zarobić, temu służy program kulturalny przyciągający publiczność, ponad 80% dni w roku, to koncerty, przestawienia, wystawy, spotkania. Zwykle znajomi artyści, przyciągają kolejnych. Ich baza jest ważnym atutem, niektórzy z nich stali się sławni i uznani, wciąż można liczyć na ich pomoc, czy wsparcie, bo kiedyś zaczynali na Chłodnej.

Szef Chłodnej 25 wskazał również, że bycie biznesmenem daje wolność, z perspektywy czasu zauważa, że to był pewien fenomen pokoleniowy, aby stworzyć samemu sobie własne miejsce pracy. Pracę w klubokawiarni umieszcza na linii łączącej kompletne wariactwo ze społecznie odpowiedzialnym biznesem. Tego typu praca daje również możliwość połączenia kompetencji przedsiębiorcy (którym trzeba było się stać w biegu) i pasji kulturalnej. Efekt, po siedmiu latach starań można określił następująco: to miejsce to próba kruchej stabilizacji, bo dla mnie ważne jest organizowanie środowiska, które ma potencjał do zmiany, to próba odpowiedzi na pytanie, czy można ludzi skupić, czy można prowadzić dialog z miastem, jak i z kim można współpracować?.

Alkierz, Supraśl
Klubokawiarnia mieści się w drewnianym budynku dawnego kina z 1936 roku. Jak zauważył Jacek Łasiewicki, prowadząc takie miejsce ma się mnóstwo działań na głowie i mnóstwo problemów: jest się jednocześnie menadżerem, frontmanem, obywatelem kultury, animatorem i zaopatrzeniowcem. W Supraślu ważne są sezony i długie weekendy, bo miejsce w największym stopniu utrzymuje się z gości przyjeżdżających z Warszawy i Białegostoku – w tygodniu jest restauracją, a w weekendy zmienia się w galerię, klub muzyczny, miejsce imprez młodzieżowych. Klubokawiarnia ta żyje w symbiozie z Teatrem Wierszalin, wspólnie tworzymy markę Supraśla. Alkierz stał się instytucją, która koordynuje działalność kulturalną w mieście – wyszło naturalnie – jesteśmy obecnie zaangażowani większość działań kulturalnych. To efekt wypracowania sobie marki, wszyscy potrzebują miejsc do organizowania kultury. Coraz więcej młodych osób przychodzi tu z pomysłami, pracują jako wolontariusze, ostatnio zorganizowali Dyskusyjny Klub Filmowy.

Alkierz jest firmą rodzinną, została również nawiązana współpraca z grupą lokalnych „młodych zdolnych” którzy zajmują się organizacją wydarzeń, obsługa techniczną, promocją. To bardziej styl życia, niż sposób na biznes. Można wskazać dwa inne miejsca, w tym stylu, funkcjonujące na prowincji: Muzyczną Owczarnię z Jaworek w Małopolsce oraz Bogart z Gomunic w Łódzkim.

Podsumowanie
1. Obecnie obowiązujące prawo kultury nie tworzy żadnych ram dla funkcjonowania prywatnego sektora kultury, zaangażowanego w działania społeczne. Celem powinna być trzysektorowa ustawa o działalności kulturalnej, warto się zastanowić nad stworzeniem równego dostępu do publicznych środków na kulturę dla wszystkich trzech typów podmiotów: instytucji kultury, organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw prywatnych. Potrzebna jest rozmowa o wprowadzeniu takich rozwiązań do sektora kultury.

2. Czy powinny funkcjonować przedsiębiorstwa społeczne (lub inaczej przedsiębiorstwa pożytku publicznego)? Np. na wzór podmiotów ekonomii społecznej. Czy warto zastanowić się nad takim rozwiązaniem w sektorze kultury?

3. Samorządy lokalne nie wykorzystują możliwości oferowanych im przez wszystkie podmioty kultury dla realizacji wytyczonych polityk kultury. Instytucje kultury są jedynymi, które mogą liczyć na stałą współpracę i finansowanie. Czy należy zmienić system finansowania z dotowania na celowy?

W spotkaniu uczestniczyli:

• Marek Sztark, prezes zarządu Towarzystwa Wspierania Rozwoju Pomorza Zachodniego SZCZECIN-EXPO;
• Zofia Bisiak, prezes Stowarzyszenia Akademia Łucznica;
• Zbigniew Darda, Warszawski Program Edukacji Kulturalnej, Dom Kultury Zaciesze;
• Anna Michalak, dyrektor Domu Kultury „Dorożkarnia” w Warszawie;
• Piotr Wyrobiec, dyrektor Wadowickiego Centrum Kultury;
• Grzegorz Lewandowski, szef Chłodnej 25;
• Marcin Jasiński, naczelnik Wydziału Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi Biura Kultury Miasta Stołecznego Warszawy;
• Tomasz Zatorski, Krotoszyński Ośrodek Kultury;
• Andrzej Trzeciak, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury „Taklamakan” w Opalenicy;
• Wojciech Szuniewicz, dyrektor Krotoszyńskiego Ośrodka Kultury;
• Anna Sobczak, dyrektor Ośrodka Kultury Brwinów;
• Tomasz Ignalski, dyrektor Miejskiego Domu Kultury Batory w Chorzowie;
• Tomasz Bukowski, dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim;
• Jacek Gralczyk, Stowarzyszenie Centrum Aktywności Lokalnej;
• Krystyna Michalska, dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Radomsku;
• Elżbieta Kwiatkowska, Miejski Dom Kultury Radomsko;
• Jacek Łasiewicki, szef Alkierza;
• Joanna Orlik, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury;
• Anna Wiszniewska, dyrektor Ośrodka Kultury im. C.K. Norwida w Krakowie;
• Małgorzata Jezutek, dyrektor Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta;
• Katarzyna Mazurkiewicz, wicedyrektor Narodowego Centrum Kultury;
• Janusz Paluch, Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie.

Na zakończenie cytat z raportu badawczego Infrastruktura kultury: polityka spójności a atrakcyjność miast Fundacji In situ na temat klubokawiarni:

Krakowski Szlak Świętych to trasa miejska przygotowana specjalnie dla turystów – pielgrzymów. Trasa prowadzi przez 19 krakowskich kościołów i prezentuje miejsca związane z osobami uznanymi za święte lub błogosławione. Miejsca na szlaku oznaczone są specjalnymi tablicami, a turyści zainteresowani takim zwiedzaniem mają też do dyspozycji przewodnik w formacie PDF (do pobrania i wydrukowania).

Przybywając do Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa warto zwrócić uwagę na fakt, że o jego niezwykłości stanowią nie tylko zabytkowe budynki wpisane w 1978 r. na Pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Swoiste genius loci Kraków zawdzięcza przede wszystkich ludziom, którzy tu kiedyś żyli. Groby, niektórych z nich, ulokowane w dziewiętnastu przepięknych krakowskich kościołach, ułożyły się w „Krakowski Szlak Świętych” i zapraszają do kontemplacji nie tylko cudownej architektury miasta, ale też duchowych jego dziejów zapisanych życiem świętych biskupów, misjonarzy, kaznodziejów, królów i książąt, skromnych kapłanów, sióstr i braci zakonnych, a także tzw. ludzi świeckich.

(Cytat za: oficjalną stroną szlaku)

Miejsca i postacie prezentowane w ramach Krakowskiego Szlaku Świętych:

• Bazylika Archikatedralna na Wawelu śś. bp. Stanisława ze Szczepanowa i Wacława

Św. bp Stanisław ze Szczepanowa
Św. Królowa Jadwiga
Bł. Wincenty Kadłubek
Bp Jan Prandota

• Kościół śś. Michała Archanioła i Stanisława BM oo. Paulinów na Skałce (ul. Skałeczna 15)

Św. bp Stanisław ze Szczepanowa

• Kościół śś. Katarzyny Aleksandryjskiej i Małgorzaty oo. Augustianów (ul. Augustiańska 7)

Izajasz Boner

• Bazylika Bożego Ciała XX Kanoników Regularnych Laterańskich (ul. Bożego Ciała 26)

Bł. Stanisław Kazimierczyk

• Kościół św. Bernardyna ze Sieny oo. Bernardynów (ul. Bernardyńska 2)

Św. Szymon z Lipnicy
Bł. Anastazy Pankiewicz

• Bazylika św. Franciszka z Asyżu oo. Franciszkanów (ul. Franciszkańska 2)

Św. Maksymilian Maria Kolbe
Bł. Salomea
Bł. Aniela Salawa

• Bazylika Trójcy Świętej oo. Dominikanów (ul. Stolarska 12)

Św. Jacek Odrowąż

• Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa (ul. Kopernika 26)

Bł. o. Jan Beyzym.

• Bazylika św. Floriana (ul. Warszawska 1)

Św. Florian

• Bazylika Wniebowzięcia NMP (Mariacka) (Rynek Główny / pl. Mariacki)

Świętosław Milczący

• Kościół śś. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty (ul. Św. Jana 7)

s. Zofia Czeska

• Kościół św. Marka (ul. św. Marka 10)

Michał Giedroyć

• Kościół XX Zmartwychwstańców (ul. Łobzowska 10)

o. Paweł Smolikowski

• Bazylika Nawiedzenia NMP (ul. Karmelicka 11)

bł. Hilary Paweł Januszewski

• Kolegiata Akademicka św. Anny (ul. św. Anny 11)

św. Jan Kanty
bp Jan Pietraszko
Jerzy Ciesielski

• Kościół Niepokalanego Serca Maryi ss. Felicjanek (ul. Smoleńsk 6)

bł. Maria Angela Truszkowska

• Kościół śś. Augustyna i Jana Chrzciciela PP. Norbertanek (ul. Kościuszki 88)

bł. Bronisława
s. Emilia Podoska

• Sanktuarium ECCE HOMO ss. Albertynek (ul. Woronicza 10)

św. Brat Albert Chmielowski
bł. Bernardyna Jabłońska

• Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach (ul. Siostry Faustyny 3-6)

św. Faustyna Kowalska

Małopolska Rada Obserwatoriów Rozwoju Regionalnego i Ewaluacji doradza MORR. Opiniuje programy badań oraz kierunki aktualnych i przyszłych prac obserwatoriów W jej skład wchodzą przedstawiciele administracji, świata nauki i biznesu. MORR tworzy pięć ośrodków badawczych: Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju, Małopolskie Obserwatorium Gospodarki, Małopolskie Obserwatorium Polityki Społecznej, Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji oraz powstałe niedawno Małopolskie Obserwatorium Kultury. Ich działalność finansowana jest ze środków unijnych i budżetu Małopolski. (źródło: Województwo Małopolskie)

Nominacje otrzymali również: prof. dr hab. Tadeusz Kudłacz z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Wiesław Bury – prezes Zarządu Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A., dr Wiesław Gumuła – dyrektor oddziału Narodowego Banku Polskiego w Krakowie, Andrzej Pajor – z-ca dyrektora oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Małopolski, Wioletta Wilińska – dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie oraz dr Marcin Zawicki z UEK. Pełny skład rady znajduje się na stronie Małopolskiego Obserwatorium Polityki Rozwoju.

Relację z posiedzenia rady można przeczytać tu.

Wiele lat temu moja mama podzieliła się ze mną radą, którą przyjęłam wtedy z obojętnością. Jednak z perspektywy czasu widzę, że często się do niej stosuję. Chodzi o przekonanie, że z każdym, ALE TO Z KAŻDYM, można sensownie porozmawiać. Nieważne, co robi i jak bardzo jest to odległe od naszych zainteresowań. Po prostu: dobre wychowanie i inteligencja pozwalają znaleźć interlokutora wszędzie.

Nawet lepiej, jeśli na początek sytuacja wydaje się beznadziejna. Miałam takie doświadczenie: sadzają nas przy weselnym stoliku z wytwórcą samochodowych wycieraczek do szyb. Można by się obrazić, że nie jesteśmy przy ławie gwiazd, albo… zadać pytania, do których okazja nadarza się tylko tu i tylko teraz. Jak właściwie produkuje się wycieraczki? Na czym polega ich dobra jakość? Na co zwracać uwagę przy kupnie?

Naczelna zasada w formułowaniu pytań polega na faktycznym poszukiwaniu tego, co może nas zaciekawić i się przydać przy jednoczesnym docenieniu rozmówcy jako eksperta. Czasem trzeba w nim/niej tego eksperta najpierw odkryć, a potem docenić. Wreszcie, prawdopodobnie ponieważ obydwie strony czują początkowo pewien dyskomfort,  podejmijmy inicjatywę i sami STEMATYZUJMY konwersację. Wycieraczki to zapewne początek świata, o którego istnieniu nie mieliśmy pojęcia. Właściwie to skąd się bierze guma? Czy jest czarna, czy trzeba ją barwić? Czy są różne modele wycieraczek? Czy ogólna zasada ich konstrukcji zmienia się, czy jest taka sama od – powiedzmy – stu lat?

W tym momencie, na weselu, sądząc po tym, jak bardzo mam już skopaną łydkę pod stołem, dochodzę do wniosku, że nikt inny – poza mną i ekspertem – dłużej tej rozmowy nie zniesie. Tematyzacja o tak wysokim stopniu specjalizacji ma także swoje ograniczenia.

Jeśli tematyzujemy, także w muzeum, powinniśmy albo poszukać analogii, tym samym przybliżając temat odbiorcom, albo spopularyzować go, szukając połączeń z innymi zagadnieniami, w których swobodnie poruszają się nasi sąsiedzi. Innymi słowy aktywizujemy odbiorców. Jest to jeden ze sposobów aktualizacji, którego dokonuje się w wielu przedsięwzięciach muzealnych. Chodzi w nim – w tym kontekście – o to, aby wykorzystać zarówno unikalną wiedzę i zasoby eksperta (miejsca), jak i – w miarę możliwości – odbiorcę. Jeśli umożliwimy stawianie pytań i zachęcimy do ich zadawania, istnieje szansa, że pytania oraz odpowiedzi będą znaczące.

Najbardziej dobitnym przykładem aktualizacji jako szukania treści naprawdę ważnych osobiście dla odbiorców, przy odwołaniu do ich własnych doświadczeń, jest przykład lekcji o dojrzewaniu w podstawówce: wszystkich to dotyczy, ponieważ przez to przechodzą. Fakt, że pamiętamy w dorosłym życiu o tym okresie edukacji, wynika głównie z tego, że było to istotne.

Idealnie byłoby jednak pójść krok dalej. Najlepsza relacja w uczeniu polega bowiem nie na jednokierunkowym przepływie informacji, a na wzajemności. Jak to osiągnąć? Trzeba, zgodnie z dobrym wychowaniem i inteligencją, dostrzec (i sformułować), czego możemy się dowiedzieć i nauczyć od odbiorcy.

Moja mama chętnie rozmawiała z astrofizykami („nigdy nie wiedziałam…”), matematykami („w brydżu…”), neurologami („a właściwie, jak to jest…”) czy speleologami. Potrafiła oczarować ich swoimi pytaniami, które de facto były sposobem docenienia wiedzy traktowanej często zbyt szczegółowo, aby stała się tematem rozmowy. Wzajemność polegała na tym, że ona wyrażała swoje zainteresowanie, angażowała się w rozmowę. Sytuacja  była ponadto przyjemna, lekka.

Muzea nie powinny wymagać od nas flirtu, a jednak tematyzacja, czyli zadanie istotnych pytań, także takich o wymiarze praktycznym, stanowi o dobrym podejściu do stworzenia wartościowej narracji muzealnej.

Chodzi mi o to, że przy realizacji dobrej wystawy nie wystarczy wprowadzenie jednej, wyrazistej linii narracyjnej. Powinniśmy zadawać sobie wciąż pytanie aktualizacyjne: dlaczego to jest ważne? A następnie, jeżeli odpowiedź będzie niezadowalająca, dodać: co możemy zrobić, aby było to ważne? Być może chodzi o nowe sformułowanie tematu/ tytułu, o środki angażujące gościa muzeum do wejścia w rozmowę. W każdym razie tematyzacja nie kończy się na sformułowaniu tematu. Jest raczej pierwszym krokiem strukturyzującym prace nad wystawą – bezpośrednie odniesienie jej do poziomu odbioru wystawy, jest sporym nadużyciem.

Celem proponowanych przez nas szkoleń jest podnoszenie kwalifikacji zawodowych instruktorów teatralnych oraz nauczycieli, pedagogów, animatorów kultury zainteresowanych wykorzystaniem teatru w swojej pracy dydaktycznej. Nasza propozycja doskonalenia zawodowego jest odpowiedzią na wymagania nowej podstawy programowej dla wszystkich etapów edukacyjnych w zakresie rozszerzania zainteresowań uczniów, realizacji programu wiedzy o kulturze, a także tworzenia oferty zajęć artystycznych w szkołach. Proponowane przez nas szkolenia zostały opracowane przez zespół ekspertów z długoletnim doświadczeniem w pracy w dziedzinie pedagogiki teatru.

Pobierz (PDF, 336.29KB)

Kontakt:
Justyna Junga
tel.: 12 422 18 84 w. 37 lub 668 064 407
fax: 12 422 55 62
e-mail: dilettante@mik.krakow.pl

Lista zadań, które zostaną zrealizowane przy wsparciu MKiDN:

Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie

• Krakowski Salon Poezji Anny Dymnej w 2012 roku
• Wydanie i promocja książki pt. Krakowski Salon Poezji. Plus 100 spotkań Tom III
• Modernizacja rozdzielni średniego napięcia wraz z wykonaniem nowej instalacji elektrycznej dla sceny, podscenia i galerii Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie – III etap prac
• Modernizacja urządzeń Dużej Sceny Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie na miarę XXI wieku – IV etap prac

Muzeum Archeologiczne w Krakowie

• Wieloletni program konserwacji zespołu unikalnych tkanin egipskich ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Krakowie

Muzeum Etnograficzne w Krakowie

• Wirtualne Muzeum Drzeworytów Ludowych. Rozwój unikatowego portalu w Polsce

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

• Curtiss Hawk – epigon Wielkiej Wojny. Projekt konserwatorski – wykonanie płatów nośnych

Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu

• Ślad tradycji w skansenach małopolskich
• SCANsen-współczesne możliwości dokumentowania tradycji

Muzeum Okręgowe w Tarnowie

• Konkurs Malowana Chata – 49. Edycja

Muzeum Tatrzańskie im. Dra T. Chałubińskiego w Zakopanem

• Zakup obrazów na szkle autorstwa Eweliny Pęksowej
• Wystawa „Porozmawiajmy o kobietach. Schulz, Witkacy, Gombrowicz i inni”

Muzeum „Dwory Karwacjanów i Gładyszów”

• Odwiedzamy naszych dziadków

Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie

• Zapomniana książka
• Dyskusyjne Kluby Książki (w ramach Instytutu Książki)

Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu

• Święto Dzieci Gór – XX Międzynarodowy Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych

Małopolski Instytut Kultury w Krakowie

• Dilettante – teatr w ruchu
• Wydawanie kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni” w wersji papierowej i elektronicznej w latach 2012-2014
• Kultura miejska – węzły i przepływy

Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora „Cricoteka” w Krakowie

• Wystawa Tadeusza Kantora w Narodowej Galerii Sztuki w Wilnie
• Otwarcie nowej siedziby „Cricoteki”

Z mapy można dowiedzieć się jakie trasy turystyczne i szlaki kulturowe można znaleźć w danej miejscowości. Informacje na mapie uwzględniają także cykle Ruszaj w Małopolskę, Spacery po Krakowie oraz produkty stworzone przez zespół Małopolskiego Instytutu Kultury: SpacerowM!Ki i gry terenowe M!K.

Pokaż Szlaki Małopolski na większej mapie

Mapa będzie na bieżąco uzupełniana o kolejne informacje.

„Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni”
Wydawany przez MIK „Autoportret” znalazł się w wąskim gronie czasopism kulturalnych, które uzyskały trzyletnią promesę ministra kultury w ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Promocja czytelnictwa − Czasopisma”. Dofinansowanie to obejmuje lata 2012−2014. Redakcja kwartalnika planuje następujące tematy: w 2012 − „Tożsamość w przestrzeni”, „Uczestnictwo”, „Ciało”, „Wieś”, w 2013 − „Przestrzenie poprzemysłowe”, „Przestrzeń jako taka”, „Równowaga”, „Ograniczenie”, w 2014 − „Ruch”, „Przestrzenie wiedzy”, „Czas”, „Człowiek w sieci”.
Numer 1[36]/2012, zatytułowany „Tożsamość w przestrzeni” ukaże się już w lutym, dzięki wsparciu Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego i będzie dotyczył przemian przestrzeni i ich związków z tożsamością w państwach Grupy Wyszehradzkiej po roku 1989.
Dofinansowanie z Programu Promocja literatury i czytelnictwa, priorytet: Czasopisma.

Projekt badawczy „Kultura miejska – węzły i przepływy”
Nowy projekt badawczy MIK będzie realizowany we współpracy z Instytutem Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziałem Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, od kwietnia do grudnia 2012 roku.
Celem badań będzie uchwycenie nieformalnych oraz częściowo sformalizowanych praktyk uczestnictwa w szeroko rozumianej kulturze miejskiej, przede wszystkim kultury alternatywnej, manifestujących się w przestrzeni miasta – na przykładzie Krakowa. Uczestnictwo w kulturze będzie tu ujęte w kontekście komunikacji społecznej i procesów mediatyzacji, czyli tych działań, które podejmują sieci „znajomych”, kreując węzły i przepływy informacji i aktywności w ramach kultury miejskiej. Celem będzie uchwycenie punktów węzłowych (lokalizacji o szczególnej koncentracji aktywności kulturalnej), jak i przepływów między nimi. Efektem badań będzie interaktywna mapa węzłów i przepływów, internetowa publikacja podsumowująca badania, zestaw rekomendacji dla tworzenia miejskich polityk kultury.
Dofinansowanie z Programu Edukacja kulturalna i diagnoza kultury, priorytet: Obserwatorium kultury.

Opowieści Nieobecnych to seria audioprzewodników prezentujących dziedzictwo żydowskie na terenie województwa śląskiego. 64 krótkie audycje o historii i miejscach związanych ze społecznością żydowską zostały opracowane przez historyków i znawców dziedzictwa żydowskiego, zostały w nich wykorzystane, między innymi, fragmenty wspomnień świadków wydarzeń. Do każdego nagrania dołączona jest mapa miasta z zaznaczonymi obiektami, które są tematami audycji.

Opowieści Nieobecnych to historie o żydowskim świecie, który istniał na tych ziemiach przez kilka stuleci. Wielowiekowa chrześcijańsko-żydowska koegzystencja została przerwana w latach 30-tych XX wieku. Chciano te kilkaset lat historii wymazać – burzono synagogi, niszczono cmentarze, palono księgi.

(Cytat za: oficjalną stroną projektu)

Audioprzewodniki prowadzą przez następujące miasta Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego:

• Będzin,
• Bytom,
• Chorzów,
• Czeladź,
• Dąbrowa Górnicza,
• Gliwice,
• Katowice,
• Sosnowiec,
• Tarnowskie Góry,
• Zabrze,
• Żarki.

Przewodniki są opublikowane na licencji creative commons – czyli można je odsłuchać on-line lub pobrać na dysk.

Autorem i realizatorem pomysłu jest Fundacja Brama Cukermana w Będzinie.

Organizatorem wydarzenia był, podobnie jak w ubiegłym roku, Szkolny Klub Gier Planszowych w Ropczycach. W tym roku w Ropczycach planowane są także inne imprezy z planszówkami:
– dla szkół podstawowych spotkanie z grami planszowymi „Pewnego razu”,
– dla gimnazjów turniej Osadników z Catanu (we współpracy z wydawnictwem „Galakta”),
– dla gimnazjów turniej Hooop! (we współpracy z wydawnictwem „Granna”),
– dla szkół ponadpodstawowych turniej gier logicznych „Myślnik”.

• w zakresie finansowania kultury (wspierania inicjatyw oddolnych i obywatelskich oraz finansowania działań publicznych instytucji kultury);
• w zakresie dostępu do kultury (uczestnictwo w kulturze staje się zbyt drogie, w stosunku do posiadanych środków na życie, dla wielu grup społecznych);
• w zakresie wolności korzystania z treści kultury (kryzys ma tu znamiona konfliktu społecznego, jaki model obiegu treści zwycięży);
• w zakresie kooperacji (partycypacji społecznej, dialogu obywatelskiego) w tworzeniu publicznych polityk kultury (w tym znaczeniu kryzys polega na niemożności ustalenia zasad tej „gry społecznej”).

Rozwój i kryzys jednocześnie. Pewnie te kwestie, w powiązaniu z rozwojem kultury w polskich miastach zdominują kolejne z seminariów w ramach cyklu „Kultura i Rozwój” pt. Polskie Stolice Kultury – Jak wykorzystać ich potencjał kulturowy?. Odbędzie się ono w dniach 3-4 lutego 2012 roku w Lublinie w Warsztatach Kultury. W ramach seminarium planowane sa trzy spotkania:

1. Kultura uczestnictwa – dobre praktyki: W wielu miastach wspólną odpowiedzialność za kulturę i działania społeczne coraz częściej deklarują lokalna władza, podmioty kultury i obywatelskie grupy przedstawicielskie. Inicjatywy zjednoczone wokół działań kulturalnych upominają się również o poprawę jakości poziomej komunikacji pomiędzy strukturami państwa a jego obywatelami, o poszerzenie przestrzeni dialogu, o partycypację w decyzjach.

2. Kultura i rozwój: Postindustrialne modele obowiązujące do 2008 roku, odwołujące się do koncepcji niematerialnej gospodarki opartej na wiedzy wymagają ponownej analizy. Na ile koncepcje „creative cities” Charlesa Landry’ego i „klasy kreatywnej” Richarda Floridy mogą być źródłem inspiracji dla nowoczesnego kształtowania przestrzeni miejskiej i miejskiej kultury? Czy nie czas zacząć dyskusji o neoindustrializacji i jakie miejsce miałyby w tym procesie zająć przemysły kreatywne? Jak rozumieć kreatywność i innowacyjność jako źródła rozwoju metropolitalnego oraz poprawy jakości życia?

3. Metropolis XXI. Zmiana, rozwój, opór – współczesne strategie miejskie: Celem spotkania, w którym uczestniczyć będą przedstawiciele miast – Polskich Stolic Kultury będzie zbudowanie listy najważniejszych wniosków i doświadczeń, pozytywnych i negatywnych z procesu starań o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. W oparciu o tę listę powstanie szczegółowy plan seminariów – odbywać się one będą w trybie wyjazdowym i dotrą do wszystkich Polskich Stolic Kultury. Każde spotkanie poświęcone będzie konkretnemu problemowi zdefiniowanemu podczas seminarium lubelskiego, w korespondencji z projektem Polskich Stolic Kultury. (źródło: Obserwatorium Kultury NCK)

Przygotowując się do wyjazdu do Lublina można przeczytać raport opracowany przez Pawła Kubickiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego pt. Nowi mieszczanie w nowej Polsce.

Kultura jest procesem nieustannego stawania się, dlatego potrzebuje efektywnych instytucji do jej wytwarzania. Jest to szczególnie istotne w dzisiejszych czasach, kiedy to właśnie kultura jest kołem zamachowym nowoczesnej gospodarki. Problem jednak w tym, że nowomieszczańska energia w tworzeniu kultury miejskiej rzadko znajduje efektywne wsparcie we władzach lokalnych. [podkr.red.] Widać tu dwa główne problemy. Po pierwsze, anachroniczny sposób mierzenia kultury miejskiej, sprowadzający się do twardych wskaźników – liczenia sprzedanych biletów wstępu do instytucji tradycyjnie uznawanych za „kulturalne”: kina, teatry, opery czy muzea. Wszelkie działania, gdzie faktycznie tworzona jest kultura miejska, ale dziejące się w przestrzeniach, uchodzą za „niekulturalne”; stare fabryki, kluby, przestrzenie publiczne, ulice itp. wymykają się oficjalnym statystykom i opracowaniom, a jako trudne do weryfikacji mają problemy z uzyskaniem wsparcia od władz lokalnych. W tym sensie wizyta w multipleksie, gdzie ogląda się jedną z wielu komedii romantycznych w zestawie z colą i popcornem, jest klasyfikowana jako „działanie kulturalne”, natomiast działania artystyczne w publicznej przestrzeni miasta, ale bez stosownych urzędowych pozwoleń, w policyjnych statystykach zostaną odnotowane jako czyn chuligański. Po drugie, anachroniczny jest sposób zarządzania kulturą miasta. W społeczeństwie sieci najefektywniej działają instytucje, które mają najmniej sformalizowaną strukturę, są „plastyczne” i z łatwością mogą dostosowywać się do szybko zmieniającej się rzeczywistości i trendów. Takimi instytucjami są miejskie NGO i liczne niesformalizowane inicjatywy. Problem jednak w tym, że aktywiści tych organizacji traktowani są najczęściej jako hobbyści, którzy po pracy (tej właściwej) zajmują się działalnością społecznikowską – za darmo i po amatorsku. Zarządzanie miejską kulturą powierza się „profesjonalistom”, którzy w ramach urzędniczych etatów mają to wpisane w zakres obowiązków. [podkr.red.] Tymczasem prawdziwymi profesjonalistami są właśnie miejscy aktywiści ze sfery NGO ze swoją energią, optymizmem i wizjonerstwem, czego trudno doszukać się w zbiurokratyzowanych strukturach urzędów zależnych od koniunktury politycznej. Dlatego władze lokalne, aby efektywniej wspierać kulturę miejską, powinny włączyć w ten proces organizacje pozarządowe, a aktywistów traktować nie jak hobbystów amatorów, lecz jako wysokiej klasy specjalistów, otrzymujących za dobrze wykonaną pracę godziwe wynagrodzenie. [podkr.red.] (źródło: Nowi mieszczanie w nowej Polsce, str.87)